Nederlandse Natuurkundige Vereniging

Word ook lid!

Natuurkundige? Dan word je natuurlijk lid van de NNV.

Zwaartekrachtsgolven

Visualisatie van zwaartekrachtsgolven. Afbeelding: NASA.

ITER

De bouw van ITER. Foto: ITER Organization.

Digitale informatie

De wereld is omgeven met digitale informatie. Illustratie: Esger Brunner.

Dubbel vuurwerk

Visualisatie van het dubbele vuurwerk dat in sommige radiostelsels is aangetroffen. Credits: ESA/Carreau.

Abacus

Een abacus of telraam is een voorloper van de huidige rekenhulpmiddelen.

Vorige Volgende

1921-2021: 100 jaar NNV

In 2021 is het 100 jaar geleden dat de NNV werd opgericht en dat gaan we vieren! Een organisatiecomité is druk doende om meerdere feestelijke activiteiten te organiseren, zodat er gedurende het hele jaar op gezette tijden aandacht komt voor het jubileum. Een prachtige, diverse lijst fysici heeft zich bereid verklaard ambassadeurs van het NNV-jubileumjaar te zijn, we zijn er trots op dat deze veelzijdige groep fysici uitdraagt de NNV een warm hart toe te dragen.

Het logo voor het NNV-feestjaar 2021, ontworpen door Vincent Icke.

Zonder volledig te willen zijn, lichten we alvast een tip van de sluier op van wat we van plan zijn: 
Zo wordt er gewerkt aan een speciale editie van het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde die eind februari 2021 verschijnt. Het belooft een mooi nummer te worden, waaraan ook Robbert Dijkgraaf zijn medewerking verleent. De oplage van dit nummer zal ongekend hoog zijn, omdat het onder meer grootschalig aan scholen wordt toegezonden. Uiteraard worden NNV-leden niet vergeten, zij ontvangen ieder twee exemplaren: 1 voor zichzelf en 1 om weg te geven en zo iemand anders enthousiast over natuurkunde te kunnen maken. 

Verder staat het ontwerp van een serie posters voor het voortgezet onderwijs in de planning. De posters geven een beeld van diverse vakgebieden in de natuurkunde, de eerste poster is reeds ontworpen en wordt uitgetest onder docenten en leerlingen. Het worden zes aantrekkelijke posters, die een plaats verdienen in de natuurkundelokalen op scholen. T.z.t. kunnen de posters door docenten worden aangevraagd.

Een aanvraag voor het predicaat Koninklijk is ingediend. We zijn benieuwd! Indien het predicaat wordt toegekend, is een ding al zeker: de naam van de NNV zal niet worden KNNV, omdat die naam al gebruikt wordt door een andere vereniging, nl. die voor veldbiologie.

Een jubileum leent zich uiteraard om terug te blikken, maar vooral willen we ook naar de toekomst kijken. Hoe zal de natuurkunde zich de komende tijd ontwikkelen? Wat staat er te gebeuren op wetenschappelijk en technisch gebied? In het kader van het feestjaar werken we aan een project getiteld 'Pad naar de Toekomst' waarbij ieder NNV-lid de mogelijkheid krijgt om toekomstige ontdekkingen, uitvindingen en mijlpalen in de tijd te plaatsen. Hiervoor ontwikkelen we een speciale website; we hopen dat we hiermee gezamenlijk mooie visualisaties van de toekomst kunnen creëren. Indien mogelijk zetten we de applicatie ook open voor niet NNV-leden.

Tot zover een korte blik op enkele plannen. Houd vooral de NNV-website in de gaten om op de hoogte te blijven van wat er staat te gebeuren! Vragen, ideeen of zin om bij te dragen? Neem contact op met Noortje de Graaf.

Ambassadeurs NNV-100 jaar

Onderstaande personen zijn ambassadeurs van het 100-jarig bestaan van de NNV. Gezamenlijk vormen zij het Comité van Aanbeveling.

  • Jos Benschop (Senior VP ASML, UT)
  • Miriam Blaauboer (TUD)
  • Annette de Boer-Arts (Docent Gymnasium Celeanum, Zwolle)
  • Eppo Bruins (Tweede Kamerlid)
  • Julia Cramer (Wetenschapscommunicatie, UL)
  • Jennifer Herek (Decaan TNW, UT)
  • Gerard 't Hooft (Nobelprijswinnaar, UU)
  • Henk van Houten (CEO Philips)
  • Vincent Icke (Sterrenkunde, UL)
  • Gideon Koekoek (UM)
  • Kobus Kuipers (Vz. Raad voor Natuurkunde, TUD)
  • Ralf Mackenbach (Promovendus TU/e)
  • Rasa Muller (Promovenda Nikhef, UvA)
  • Jan van Riswick (Docent Raaylandcollege Venraij, RU)
  • Iris Rommens (Student Fontys)
  • Petra Rudolf (President EPS, RUG)
  • Wim van Saarloos (Voormalig president KNAW, UL)
  • Jasper Somsen (Student RUG, voorzitter Vereniging SPIN)
  • Gerard van der Steenhoven (Hoofdirecteur KNMI)
  • Vinod Subramaniam (Rector Magnificus VU)

Organisatiecomité

De volgende personen vormen samen het organisatiecomité voor het feestjaar 2021:

  • Ferrie Aalders (voormalig hoofd business excellence Philips, betrokken geweest bij viering 100 jaar Philips)
  • Lodewijk Arntzen (Haagse Hogeschool, redactielid NTvN)
  • Guido Bacciagaluppi (UU, NNV-sectie Geschiedenis en Grondslagen)
  • Saskia Blom (NNV bestuur, Fontys)
  • Marieke de Boer (Eindredacteur NTvN)
  • SeĢbastian de Bone (Promovendus TUD, redactielid NTvN)
  • Roeland Boot (Thorbecke Rotterdam, redactielid NTvN)
  • Esger Brunner (Eindredacteur NTvN)
  • Noortje de Graaf (directeur NNV-bureau)
  • Vincent Icke (Astrofysicus, UL)
  • Wouter van Joolingen (NNV-sectie Onderwijs, Freudenthal instituut, UU)
  • Sijbrand de Jong (Voorzitter comité, deeltjesfysicus, RU)
  • Brenda Timmerman (Bedrijfsleven optica, UK)

Over de oprichting van de NNV op 2 april 1921

Het begin van de twintigste eeuw wordt wel eens de ‘Tweede Gouden Eeuw’ genoemd, vanwege het feit dat de Nederlandse wetenschap in die jaren een glorietijd beleefde. De Nederlandse natuurkunde maakte ook hoogtijdagen door, dit wordt onder meer geïllustreerd door het feit dat er in een kort tijdsbestek drie Nobelprijzen voor Natuurkunde aan Nederlandse onderzoekers werden toegekend. Zowel in 1902, 1910 en 1913 is de Nobelprijs uitgereikt aan een of meer Nederlandse natuurkundige(n):

  • 1902: Hendrik Antoon Lorentz & Pieter Zeeman, “Voor hun onderzoek naar de invloed van magnetisme op stralingsverschijnselen.”
  • 1910: Johannes Diderik van der Waals, “Voor zijn verrichtingen op het gebied van de toestandsvergelijking van gassen en vloeistoffen.”
  • 1913: Heike Kamerlingh Onnes, “Voor zijn onderzoek naar de eigenschappen van materie bij lage temperaturen, die onder andere tot de productie van vloeibaar helium heeft geleid.”

Rond 1900 leek de Natuurkunde ‘af’, maar juist in de periode tot de Tweede Wereldoorlog veranderde de kijk op de fundamentele natuur ingrijpend. De bijdrage van Nederlandse natuurkundigen aan deze nieuwe inzichten was groot.

In deze jaren ontstond ook de behoefte aan een vereniging van en voor natuurkundigen. Er was kort na de oorlogsjaren 1914-1918, een groeiende behoefte aan communicatie en dus zowel aan een ontmoetingsgelegenheid als aan een tijdschrift. Een groep topnatuurkundigen – waaronder drie van de vier bovenstaande Nobelprijswinnaars – nam het initiatief om de Nederlandse Natuurkundige Vereniging (NNV) op te richten. In 1921 was het zover. Op 2 april 1921 is te Utrecht, tijdens het 18e Natuur- en Geneeskundig Congres, de Nederlandse Natuurkundige Vereniging opgericht. Ongeveer gelijktijdig startte men de uitgave van het Nederlands Tijdschrift voor Natuurkunde (NTvN), dat destijds de titel ‘Physica met als ondertitel NTvN’ droeg.

Uit in het archief van de NNV aanwezige brieven komt prof. dr. L.S. Ornstein (1880-1941), toen hoogleraar te Utrecht, tevoorschijn als de initiatiefnemer en voornaamste promotor. Professor Ornstein schreef diverse collega-hoogleraren aan, alsook Gilles Holst, sinds 1914 directeur van het Natuurkundig Laboratorium van Philips. Hierop werd gunstig gereageerd, ook door de redactie van Physica, die Ornstein uitnodigde om de oproep in Physica te doen: van het eerste nummer zouden vlak voor het congres “enige honderden exemplaren aan verschillende natuurkundigen worden rondgezonden”. En zo geschiedde, achterop het eerste nummer, tussen de boekbespreking en een andere mededeling, als tussen neus en lippen door: